Ameerikaan guyyaa Maartiin Luuter Kiing Jr guyyaa Isniinaa yeroo kabajju, ayyaana kanaa fi ka’umsa isaa mee haailaalla:

Guyyaan Maartiin Luuter Kiing Jr maali akkamitti ayyaana ta’e?

• Guyyaan Maartiin Luuter Kiing Jr Ameerikaatti ayyaana federaalaa yoo ta’u, ji’a Guraandhalaa keessa wiixata sadaffaa irratti raawwatama. Guyyaan kun Jireenyaa fi hambaa hogganaa mirga lammiilee Dr. Maartiin Luuter Kiing Juniayariiti..

• Yeroo hunda waggaa waggaandhaan ayyaanni kun guyyaa wiixata guyyaa dhaloota isaatti dhihoo taheettii kan raawwatamu yoo ta’u, kunis isniina Guraandhala 15tti dhiyaatu jachuudha. . Bara kanas Guraandhala 19tti gaggeeffamaa jira.

• Wiixata silaa guyyaa dhaloota King waggaa 97ffaa ta’a ture. Bara 1968 umrii isaa waggaa 39tti magaalaa Memphis, Tennessee keessatti ajjeefame.

• Bara 1983tti Pirezidaantiin Amerikaa duraanii Roonaald Reegan ayyaana kana mallatteessanii seera kan taasisan yoo ta’u, jalqaba kan kabajame Guraandhala 20, 1986. Yeroo jalqabaaf kutaaleen biyyaa hundi kan kabajan bara 2000 ture.

• Reegan ayyaanni kun Kingif “kaayyoo haqaa inni dhaabbatef” yaadachuuf kan yaadamu ta’uu dubbatanii jiru. “Ameerikaan saba caalaatti dimokiraatawaa, saba caalaatti haqa qabeessa, saba caalaatti nagaa qabdudha. Sababiin isaas Maartiin Luuter Kiing Juuniyer ajajaa ishee olaanaa jeequmsa hin qabne ta’eera,” jedhan Reegan bara 1983.

• Akka Waayit Haawus (White House) jedhutti Amerikaa keessatti namoota sadii qofaatu kabaja isaaniif jecha ayyaana kabajamu qabu: Christopher Columbus, George Washington, fi Marthin Luther King.

• Guyyaa kana sababeefachuun, baankonni fi gabaan aksiyoonaa (Stock Market) Isniina ni cufamu. Walumaa galatti manneen barnootaa mootummaa ayyaana federaalaas ni kabaju.

Ashaaraan Martin Luther King Maal ture?

• Martin Luther King bara 1950 fi 1960 keessa US keessatti loogii sanyummafi bifaan nama addaan qoodu bahuu dhaabuuf, mormii hokkora maleessaa fi ajajamuu diduu siiviilii hooggane.

• Fooyya’iinsa hawaasummaa fi dinagdee Lammiilee hidda Afriikaa tahan (Afrikaan Ameerikaa ) fuulduratti as baasee ol kaasee, walqixxummaa seeraatifis qabsaa’aa ture.

• “King qabsoo farra Gurraacha, farra sanyummaa Gurraachonni Ameerikaa (Afrikaan Ameeerikaan) mudatan gara manneen hawaasa Ameerikaa kutaa jireenyaa fi minjaala irbaataa warra Ameerikaa adii yeroo dheeraaf mirga jiraachuu isaa bira darbuu fi haaluu qaban fiduu keessatti humna murteessaa ture,”

• Waa’ee hambaa isaa yeroo dubbatu, barreessaan seenaa jireenyaa isaa Taylor Branch, bara 2018tti Al Jazeeraatti akkas jedhe dubattee: “Ameerikaa dha’icha sadii kan sanyii finxaaleyyii, kan waraanaa fi hiyyummaa namoota xiqqaa baay’inaan hin mul’anne irraa furuuf ergama irra turre, [fi] hawwii sana qabaachuun nama ajaa’ibsiisa.”

• Sanyummaa dhabamsiisuun wiirtuu qabsoo kanaa ture, garuu dhiibbaan inni geessise dinagdees ture. Namoonni gurraachonni galii warra adii caalaa baayʼee xiqqaa kan argatan siʼa taʼu, Kingis kana calaqqisiisuu barbaade.

• Kaayyoon isaa yeroo dheeraa akka Branch jedhutti, Duula Hiyyeeyyii, kan sanyiiwwan hedduu hiyyummaa dhabamsiisuuf tattaaffii godhamu jalqabuu ture.

• King sochii jeequmsa hin qabne hooggana ture. Mirga lammiilee fi jeequmsa dhabuu irratti amantaan cimaan inni qabus Ameerikaan Waraana Veetnaam keessatti hirmaachuu ishee mormaa cimaa akka ta’u isa taasiseera

• Yaadni fi hojiin Martin Luther King bara jireenya isaa keessatti akka hin jaallatamne isa taasiseera. Bara 1966tti lammiileen Ameerikaa dhibbeentaan 63 King ilaalchisee ilaalcha gaarii hin qabne kan qaban yoo ta’u, bara 1963tti dhibbeentaa 37 turan akka qorannoon Gallup agarsiisutti. Har’a namoota kabajamoo biyyattii keessaa isa tokko.

US bara kana ayyaana kana akkamitti kabajaa jirti?

• Giddu-galli King Atlaantaa intala isaa Bernice Kingiin durfamu, sagantaalee guyyaa Maartiin Luuter King Jr Kamisa darbe walgahii dargaggootaa fi ga’eessotaatiin jalqabe, karaalee sirna haqa hin qabne US keessatti jijjiiruu danda’an irratti ummata barsiisuuf.

• LOS ANGELES – Isniina arraa ayyaana guyyaa Martin Luther King Jr. agarsiisa, taateewwan muuziqaa fi aadaa hedduu fi carraa tola ooltummaa guutuu Kibba Kaalifoorniyaatti/

• Yeroo 51ffaaf, tumsi MLK Jr. Cincinnati hiriiraa fi sagantaa jireenyaa fi hambaa Dr. King kabajuuf ni gaggeessa. Hiriirri kun sa’aatii 10:30 a.m.tti Giddugala Bilisummaa Lafa Jala Biyyaalessaatti kan jalqabu yoo ta’u, itti aansuunis sagantaa waggaa Galma Muuziqaa keessatti sa’aatii 12 p.m.

• Prezidaantin Ameerikaa Doonaald Tiraamp guyyaa Maartiin Luuter Kiing Juuniyeerii ibsa ofiisaa, labsii ykn sochiitiin beekamtii hin kennine. Marsaa jalqabaa fi warra isa dura turan irraa fagaachuusaa agarsiisa.

• Jiraattonni naannoo San Diego hambaa Luba Dr. Martin Luther King Jr. karaa adda addaatiin Isniina ayyaana federaalaa kan hogganaa mirga lammiilee ajjeefame kana yaadatu kabajuu danda’u.

• Alliance San Diego Ayyaana Ummatoota Hundaa waggaa 38ffaa Giddugala Sochii Paarkii Balboaatti ni qopheessa. Ayyaanni kun mata duree “Ija jabina filadhaa” jedhuun kan qophaa’e yoo ta’u, haasaa ijoo B.A. Parker, waliin qopheessaa NPR “Code Switch,” akkasumas agarsiisa kallattiin transcenDance Youth Arts, Olivia Mercedes fi J. Pierre irraa.